A+ A A-

Zdalna edukacja: prawo do ochrony wizerunku

Wizerunek to: skonkretyzowane ustalenie obrazu fizycznego człowieka, zdatne do zwielokrotniania i do rozpowszechniania... [Teresa Grzeszak „Prawa autorskie” 2007 r.]. Wizerunek w rozumieniu art. 23 § 1 k.c. oznacza obraz fizyczny zaprezentowany w postaci utrwalonej na odpowiednim nośniku - zdjęciu, obrazie, nagraniu filmowym; w takim wypadku nośnik może być przedmiotem obrotu, a także przedmiotem ochrony wynikającej z prawa autorskiego. Wizerunek stanowi dobro osobiste osoby fizycznej wyrażające jeden z atrybutów tożsamości osoby fizycznej, obok jej imienia i nazwiska. Zatem dobro osobiste w postaci wizerunku może dotyczyć wyłącznie osoby fizycznej, której obraz (wygląd) może zostać utrwalony na odpowiednim nośniku. Wizerunek to także fizyczne cechy człowieka tworzące jego wygląd np. głos, sposób poruszania się, charakterystyczny ubiór. Wizerunek jest naszym dobrem osobistym, dobrem przynależnym wyłącznie osobie fizycznej, przedmiotem ochrony prawnej na gruncie prawa autorskiego. Wizerunek jest zawsze elementem identyfikacji osoby.

Podmiot wizerunku ma prawo do decydowania o tym, w jakiej sytuacji wizerunek może zostać rozpowszechniany, może się temu sprzeciwić oraz może decydować o jego komercyjnym wykorzystaniu.

*            *           *

W kwestii ochrony wizerunku, polskie prawo wprost określa zasady rozpowszechniania wizerunku - nie możemy go rozpowszechniać bez zezwolenia osoby przedstawianej. Niezwykle istotne jest także, że upublicznienie wizerunku powinno odbyć się zgodnie z prawem, ale i z uwzględnieniem interesu osoby przedstawianej oraz zakresu udzielonego zezwolenia. Istotna jest forma, miejsce i czas publikacji, zestawienie wizerunku z innymi oraz komentarza i kontekst publikacji. Wizerunek jest dobrem autonomicznym. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych określa, kiedy nie jest wymagane zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku: kiedy dysponujemy zezwoleniem na takie działanie, jeżeli osoba przedstawiana otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie lub, jest osobą publiczną i wypełnia obowiązki (nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną, ale nie jest osobą publiczną) lub stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Lekcja w szkole czy on-line nie jest zgromadzeniem publicznym, ponieważ uczestniczą w nich tylko zaproszone i uprawnione osoby.

Podstawa prawna: artykuł 47 Konstytucji RP, artykuł 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych; artykuł 23 prawa cywilnego.

 

Zgodnie z prawem autorskim, lekcja jest utworem. Na dozwolony użytek prywatny możemy dowolnie korzystać ze wszelkiego typu utworów, dopóki ich nie rozpowszechniamy. Można, więc na własne potrzeby nagrać lekcję. Nie wolno przekazywać nagrania innym – poza kręgiem najbliższych, co jest dozwolone na mocy użytku prywatnego. Jednak mając na uwadze prawo do ochrony wizerunku ukryte nagrywanie spotkania on-line jest nie tylko naruszeniem prawa, ale i norm społecznych. O planowaniu nagrywania powinni być poinformowani wszyscy uczestnicy spotkania i wyrazić udokumentowaną zgodę. Wyroki sądu interpretują już samo nagrywanie bez zgody, jako naruszenie prywatności. Jednak zgoda na nagranie nie jest jednoznaczna ze zgodą na rozpowszechnianie. Uczestnicy spotkania/lekcji, powinni uzyskać także informacje o dalszym wykorzystaniu ich wizerunku, no i wyrazić zgodę na jego rozpowszechnianie. Dlatego zasady obowiązujące na spotkaniu powinny być ustalone na samym początku.

Podstawa prawna: artykuł 23 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, artykuł 23 Ustawa Kodeks Cywilny

 

W kwestii przetwarzania danych osobowych wizerunek jest daną osobową, na jego podstawie możemy zidentyfikować osobę. Wizerunek jest dobrem osobistym i na mocy przepisów każdy ma prawo do jego ochrony. Ważną kwestią jest także przetwarzanie danych osobowych w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo i poufność – ochrona przed nieuprawnionym dostępem do sprzętu np. aparatu fotograficznego, komputera, innych nośników pamięci zewnętrznej.

Należy pamiętać, że w sytuacji gdyby rozpowszechnianie wizerunku w jakikolwiek sposób godziłoby w dobro osobiste lub prywatność właściciel wizerunku możne w każdym czasie skorzystać z uprawnienia do złożenia sprzeciwu, do odwołania zgody lub zażądać wycofania wizerunku.

Podstawa prawna: artykuł 47 Konstytucji RP; artykuł 21 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych

 

Podstawa prawna - treści

Ministerstwo Edukacji NarodowejKuratorium Oświaty w WarszawieUrząd m.st. Warszawy Biuro EdukacjiPolin Muzeum Histori Polskich ŻydówStołeczne Centrum Edukacji KulturalnejCentrum Nauki KopernikMiejska Polityka Spoleczna